Najstarsza cieszyńska nekropolia

Najstarsza cieszyńska nekropolia

22 października, 2015 Zabytki 0

Najstarszy cmentarz w Cieszynie to Stary Cmentarz Żydowski, założony w 1647 przez Jakuba Singera za zgodą księżnej Elżbiety Lukrecji. Był on prywatnym cmentarzem rodziny Singerów, którzy za pochówki innych rodzin pobierali opłaty.

Cmentarz rozrastał się z biegiem lat – jako jedyna żydowska nekropolia na tym terenie okazywał się wciąż zbyt mały. Po edykcie tolerancyjnym Karola VI z 1713 r., po którym w Cieszynie zamieszało więcej Żydów, cmentarz powiększono w 1715 r., 1723 r. oraz w 1768 r., kiedy to Singerowie zgodzili się chować 20 biednych Żydów rocznie na własny koszt.

W 1785 r. cmentarz odsprzedano gminie żydowskiej, liczącej wówczas 88 tolerowanych rodzin. Powiększano go jeszcze dwukrotnie, ostatni raz w 1836 r. kiedy uzyskał swój obecny kształt i areał. W 1820 r. wybudowano przy nim szpital dla biednych Żydów, a w drugiej połowie XIX wieku pojawił się również dom przedpogrzebowy, istniejący do dzisiaj. Ostatniego pochówku dokonano w 1926 r.

Cmentarz przetrwał II wojnę światową w dobrym stanie, pomimo iż zarządzono, aby został przekształcony w park. Po wojnie opiekowały się nim Kongregacje żydowskie: z Cieszyna, później z Bielska-Białej.

żydowski cmentarzNagrobki, które zachowały się do tej pory, stanowią dziedzictwo kulturalne regionu. Ukazują zmiany, które wynikały np. z większego poziomu asymilacji czy przyjmowania wzorców neoklasycystycznych. Najstarsze nagrobki to wykonane z piaskowca grube stele. W XVIII wieku pojawiły się pierwsze ornamenty – rozety i wici – a w połowie tego stulecia nagrobki z łukiem pełnym. Wkrótce zaczęto dodawać elementy symboliczne, jak lwy czy korony. W XIX wieku macewy straciły tradycyjny wygląd, pojawiły się na nich elementy inspirowane stylami jońskim i doryckim, inskrypcje hebrajskie zastąpiły te w języku łacińskim, a piaskowiec został zastąpiony przez granit i wapień krystaliczny.